Ομιλία Γιώργου Κατρούγκαλου στην Βουλή 8/11/2016

0

Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων 08.11.2016

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ (Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών): Καλημέρα σε όλους. Επίτηδες επέλεξα σαν την πρώτη, ουσιαστικά, επίσημη άσκηση των νέων μου αρμοδιοτήτων, την παρουσία μου στην Επιτροπή σας. Θεωρώ ότι ένας από τους τρόπους υπέρβασης του ελλείμματος δημοκρατίας στην Ε.Ε. είναι η όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη επικοινωνία των ευρωπαϊκών κοινοβουλίων με τους άλλους ευρωπαϊκούς θεσμούς και ειδικά όταν έχουν να συζητηθούν τόσο σοβαρά ζητήματα, όπως το συγκεκριμένο. Επομένως, δεσμεύομαι απέναντί σας και για τα θέματα των Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, αλλά και για όπου η Επιτροπή σας συναντά την άλλη ομάδα, δηλαδή την ομάδα των αρμοδιοτήτων του χαρτοφυλακίου μου, τις διμερείς οικονομικές σχέσεις, θα έρχομαι και θα σας ενημερώνω.

Τρία θέματα, όπως ανέφερε ο κ. Πρόεδρος, υπάρχουν. Το πρώτο είναι η Διατλαντική Συμφωνία. Όπως θα γνωρίζετε, βρισκόμαστε ήδη στον 15ο γύρο των διαπραγματεύσεων με μια ουσιαστική στασιμότητα η οποία προκλήθηκε κυρίως από τις Αμερικανικές εκλογές, αλλά και από μια διαφαινόμενη αδυναμία να κλείσουν μια σειρά από κρίσιμα θέματα. Τα θέματα τεχνικής φύσης, στα οποία φαίνεται να υπάρχουν δυσκολίες, είναι ως προς τον τομέα της πρόσβασης στην αγορά, η αντίσταση, δηλαδή, των Αμερικανών στο να ανοίξουν την αγορά των Δημοσίων Υπηρεσιών σε άλλο επίπεδο, εκτός του Ομοσπονδιακού, και εκεί σε επιλεγμένες περιοχές, κυρίως, καθώς και η αντίστοιχη δυστοκία τους να δεχτούν τις Ευρωπαϊκές Προτάσεις, ιδίως στο επίπεδο της προστασίας αγροτικών προϊόντων. Εκεί έχουμε και εμείς συγκεκριμένα και κρίσιμα συμφέροντα για την προστασία της επωνυμίας προϊόντων μας, όπου το κατ” εξοχήν παράδειγμα είναι η φέτα. Όμως, όπως αντιλαμβάνεστε, το βασικότερο θέμα που αφορά την TTIP, δεν είναι τόσο πολύ οι τεχνικές αυτές δυσκολίες ή η προστασία του εμπορίου, αλλά η συνολική της επίδραση στις κανονιστικές διαστάσεις της προστασίας των περιβαλλοντικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Γιατί, δικαιολογημένα, η κοινωνία των πολιτών, και ως προς την CETA και πολύ περισσότερο ως προς την TTIP, διέβλεψε έναν κίνδυνο; Περιορίζομαι στους κινδύνους διότι τα οφέλη είναι ολοφάνερα από τις διαδικασίες απελευθέρωσης του εμπορίου. Όταν αυτό δεν γίνεται σε βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων, τότε υπάρχει ολοφάνερη οικονομική ωφέλεια. Το ζήτημα δεν είναι εκεί. Όλοι είναι υπέρ του εμπορίου. Το ζήτημα είναι να μην ανάγεται το εμπόριο- θα λέγαμε οικονομική ελευθερία, αν μιλάγαμε με όρους εσωτερικούς- ως  υπέρτερη αξία απέναντι σε ισοδύναμα και πολλές φορές με βάση τις αξιολογήσεις  της πολιτικής υπέρτερα αγαθά, ;όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα..

Η όλη συζήτηση, όπως γνωρίζετε είχε ξεκινήσει ήδη από τις πολυμερείς συμφωνίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η βασική αντίρρηση ως προς αυτές είναι ότι στην πραγματικότητα θεσπίζεται ένα Οικονομικό Σύνταγμα σε Διεθνικό Επίπεδο, το οποίο  τυπικά δεν υπερέχει απέναντι στα Συντάγματα των Εθνικών Κρατών. Αυτές οι συνθήκες, θεωρητικά, έχουν κατώτερη τυπική ισχύ από το Σύνταγμα στην πραγματικότητα, όμως, υπερισχύουν για τον απλό λόγο ότι, αν ένα Κράτος παραβιάσει τις υποχρεώσεις του αυτές, τότε μέσω του κανονισμού που συνήθως παίρνει τη μορφή Διοικητικών Δικαστηρίων, υποχρεώνεται σε σοβαρότατες αποζημιώσεις. Είναι, επομένως, στην πραγματικότητα αδιάφορο για την εφαρμογή των συνθηκών το νομικά ισχύον, η τυπική δηλαδή υπεροχή του Συντάγματος, απέναντι στις συνθήκες αυτές. Αν προσθέσετε τον συνήθως αδιαφανή τρόπο με τον οποίο- αδιαφανής με την έννοια ότι δεν είναι προσβάσιμος στο ευρύ κοινό, οι Κυβερνήσεις προφανώς συμμετέχουν σε αυτό, αν προσθέσετε την δυσκολία τροποποίησης μιας συνθήκης, όπου ειδικά μικρές χώρες, όπως η Ελλάδα, μικρό βάρος έχουν στην σύνταξή τους και πολύ μικρότερο βάρος στη δυνατότητα τροποποίησης τους. Αν σκεφθείτε ότι πολλές από αυτές τις συνθήκες  ρυθμίζουν με διαφορετικό τρόπο την σχέση Αγοράς- Κράτους από ό,τι τα Εθνικά Συντάγματα, όπως για παράδειγμα μια από τις βασικές ενστάσεις κατά της TTIP είναι η αδυναμία επιστροφής σε Δημόσιες παροχές υπηρεσιών, όταν έχει προηγηθεί  ιδιωτικοποίηση. Η αδυναμία, με λίγα λόγια, αναστροφής των ιδιωτικοποιήσεων. Όλοι αυτοί οι παράγοντες, στους οποίους προστέθηκε, ειδικά ως προς την TTIP, και ο ιδιαίτερα αδιαφανής τρόπος με τον οποίο έγινε η διαπραγμάτευση της.Στο Ευρωκοινοβούλιο, για παράδειγμα, πρόσβαση στα κείμενα είχαν μόνο οι συντονιστές των ομάδων και εκεί ακόμη χωρίς την δυνατότητα στην πραγματικότητα να κρατήσουν σημειώσεις.

Όλα αυτά, λοιπόν, αντιλαμβάνεστε ότι δημιουργούν εύλογες ανησυχίες παρά τα παράλληλα προφανή οφέλη που μπορεί να έχει η εφαρμογή της TTIP. Εκεί, βέβαια, να ξέρετε ότι έχουν εκφραστεί αντιρρήσεις ως προς και το εάν, πράγματι, θα είχε θετικό αντίκτυπο στην αγορά εργασίας, που ισχυρίζονται οι υποστηρικτές και αμφισβητείται έντονα. Τα θέματα αυτά δεν αφορούν μόνο την Ευρώπη, εάν κι εμείς έχουμε ιδιαίτερους λόγους να είμαστε πιο προσεκτικοί, γιατί σε προγενέστερη φάση των διεθνών οικονομικών σχέσεων, ο βασικός στόχος ήταν η εξάλειψη ή εξισορρόπηση των εκατέρωθεν δασμών. Ο στόχος αυτός της εξάλειψης των δασμών σε πολύ μεγάλο βαθμό, σε ποσοστό που πλησιάζει το 97% έχει ήδη επιτευχθεί.

Οι νέες εμπορικές συμφωνίες δεν έχουν αυτόν το σκοπό. Έχουν σκοπό, στο εσωτερικό επίπεδο των κρατών-μελών, να δημιουργήσουν ισοδύναμα κανονιστικά πλαίσια, τα οποία θεωρείται ότι έχουν επιπτώσεις στο εμπόριο. Το κατ” εξοχήν παράδειγμα που χρησιμοποιούν οι υποστηρικτές της TTIP, είναι ότι «εάν στην Ευρώπη έχουμε διαφορετικές τεχνικές προδιαγραφές για τ’ ανταλλακτικά των αυτοκινήτων και διαφορετικές στην Αμερική, αυτό δημιουργεί προβλήματα συμβατότητας, που αυξάνουν το κόστος κι επομένως επιβαρύνεται μ’ αυτό τον τρόπο ο καταναλωτής».

Αντιλαμβάνεστε, βέβαια, ότι ενώ είναι θετική η τυποποίηση από ορισμένες πλευρές – ας πούμε, αυτή που σας ανέφερα, που έχει αποκλειστικά τεχνικό χαρακτήρα – μια πλήρης ενοποίηση των κανονιστικών πλαισίων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και των κοινωνικών δικαιωμάτων και δη των εργασιακών θα ήταν ιδιαίτερα προβληματική για την Ευρώπη. Η Αμερική είναι ουραγός στην κύρωση των διεθνών συμβάσεων εργασίας. Επομένως, εάν η εξομοίωση των κανονιστικών πλαισίων της προστασίας των εργασιακών σχέσεων γινόταν με όρους Αμερικής, αντιλαμβάνεστε, τι καταστροφικό αποτέλεσμα θα είχε αυτό για την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και, ειδικά, σε μια περίοδο που στην Ευρώπη τα δικαιώματα αυτά βρίσκονται υπό αμφισβήτηση.

Επομένως, η θέση της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι αντίστοιχη μ’ αυτή που διατύπωσε και ενόψει της CETA ο τότε αρμόδιος Υπουργός, ο κ. Σταθάκης, ότι, δηλαδή, εάν δεν γίνουν σημαντικές επεμβάσεις, που να άρουν τις αμφιβολίες και τους κινδύνους που υπάρχουν σε όλα τα επίπεδα και, επιπροσθέτως, σε ένα που θα το αναπτύξω ξεχωριστά, γιατί έχει ιδιαίτερη σημασία, αυτό των νομικών αμφισβητήσεων, δεν είναι μια συνθήκη, που μπορεί, να γίνει αποδεκτή ως έχει και, ακριβώς. Για το λόγο αυτό όπως εξασφαλίσαμε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα, προκειμένου να υπογραφεί η CETA, να υπάρχει δηλαδή νομικά δεσμευτική ερμηνευτική δήλωση, που ήρε  τις συγκεκριμένες αυτές αμφιβολίες, προφανώς, ανάλογη στάση πρόκειται, ν’ ακολουθήσουμε και στο μέλλον.

Θυμίζω, επίσης, ότι πέραν της υπογραφής υπάρχει και το θέμα της κύρωσης. Έχουν θεωρηθεί μικτές εμπορικές συμφωνίες οι εν λόγω συμβάσεις,, πράγμα που σημαίνει ότι δεν αρκεί η κύρωση του Ευρωκοινοβουλίου, πρέπει να περάσουν κι απ’ όλα τα εθνικά κοινοβούλια.

Το σημείο που άφησα για το τέλος αφορά στον λεγόμενο «διακανονισμό των διαφορών». Υπάρχουν δύο συστήματα εναλλακτικά. Το πρώτο, το λεγόμενο ISDS αφορά στη δυνατότητα διαιτητικής επίλυσης των διαφορών στο πλαίσιο ενός διαιτητικού δικαστηρίου που δεν αποτελείται από μόνιμους δικαστές και που η πρακτική έχει δείξει ότι τείνει να είναι ιδιαίτερα φιλικό υπέρ των πολυεθνικών.

Ο λόγος είναι απλός. Κάθε δικαστήριο έχει μια εσωτερική κουλτούρα. Ας πούμε, το δικαστήριο της Ε.Ε. θεωρεί ως υπέρτατες αξίες τις ελευθερίες μετακίνησης και την ελευθερία ανταγωνισμού. Τα εθνικά δικαστήρια έχουν τις δικές τους ιεραρχίες, όπως προκύπτουν από τα Συντάγματα. Τα διαιτητικά δικαστήρια και η νοοτροπία των ίδιων των δικαστικών εξ ορισμού είναι προσανατολισμένη στην προστασία των επενδύσεων, που θεωρούν ότι κινδυνεύουν από τις επεμβάσεις των κρατών. Έχουμε πολλές περιπτώσεις. Την κλασική περίπτωση θα την ξέρετε, είναι της PhilipMorris και της αγωγής που έκανε εναντίον της Αυστραλιανής Κυβέρνησης, γιατί επέλεξε με ποιο τρόπο θα προστατεύει τους πολίτες της απ’ τους κινδύνους του καπνίσματος, επιβάλλοντας έναν συγκεκριμένο τρόπο πακέτου. Ο κίνδυνος είναι προφανής. Όχι, απλώς, αφαιρείται μια αρμοδιότητα που είναι συνταγματικά απονεμημένη στα δικαστήρια, αλλά αποδίδεται και σ’ ένα όργανο επίλυσης διαφορών, το οποίο έχει ιεραρχήσεις διαφορετικές από τις κυρίαρχες ιεραρχήσεις, οπωσδήποτε σε επίπεδο κρατών-μελών και εν πολλοίς και σε επίπεδο Ε.Ε..

Ο τρόπος που βρέθηκε, για να ξεπεραστούν οι διαφορές ως προς την CETA, ήταν να μην πάμε σ’ αυτήν τη μορφή επίλυσης διαφορών, αλλά στη συγκρότηση ενός μόνιμου δικαστηρίου με μέλη που θα επιλέγονται από τις χώρες της Ε.Ε. και από τον Καναδά και που θα έχουν μικρότερους κινδύνους, για να χειρίζεται τα ζητήματα αυτά με τη λογική, που σας προανέπτυξα.

Επίσης, να σας πω, ότι υπάρχουν ιδιαίτερες αμφιβολίες από την πλευρά της Αμερικής, ειδικά στο πλαίσιο που εξελίχθηκε η προεκλογική εκστρατεία, αν θα έχουμε υπογραφή της TTIP. Πρώτα απ” όλα, δεν έχει ολοκληρωθεί για να μιλάμε για υπογραφή. Είμαστε ακόμη σε φάση διαπραγμάτευσης. Μιλάμε για πρόθεση ολοκλήρωσης και αν ολοκληρωθεί για την υπογραφή.

Χαρακτηριστικό είναι ότι και η αντίστοιχη εμπορική συμφωνία με τις χώρες του Ειρηνικού, η TPP, που έχει πολύ λιγότερα προβλήματα σε σχέση με αυτά που ανέφερα, έχει μεν υπογραφεί, αλλά δεν έχει κυρωθεί από τα αρμόδια συνταγματικά όργανα, δηλαδή, τη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η δεύτερη μεγάλη ενότητα για την οποία θα σας μιλήσω, αφορά στην πορεία υλοποίησης της Ενεργειακής Ένωσης. Εκεί οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ως εξής: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει, ήδη, «υιοθετήσει» μία ανακοίνωση, με την οποία προωθεί, κυρίως, τέσσερις στόχους.

Ο πρώτος στόχος είναι περιβαλλοντικός. Να παραμείνει η Ε.Ε. ηγέτης της παγκόσμιας προσπάθειας μετάβασης σε εκπομπές χαμηλού άνθρακα. Αυτή η προσπάθεια συναρτάται και με την πρόσφατη Διεθνή Συνθήκη για την Προστασία του Κλίματος, στην οποία για πρώτη φορά προσχώρησαν και οι «δύστροπες» χώρες του τρίτου κόσμου που μέχρι τώρα αντιδρούσαν.Ο δεύτερος στόχος είναι να μειωθούν οι τιμές ενέργειας. Ο τρίτος και πιο κοινωνικός είναι να είναι κοινωνικά δίκαιη και επικεντρωμένη στον καταναλωτή η ενεργειακή μετάβαση. Πολλές φορές υπάρχει μία εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα στην καθαρή ενέργεια και στην επιβάρυνση της τελικής τιμής της. Τα τιμολόγια της Δ.Ε.Η. αυτήν τη στιγμή επιβαρύνονται από ένα τέλος που έχει ως σκοπό να ενισχυθούν οι μορφές Ανανεώσιμης Ενέργειας. Πρέπει να υπάρχει μία ισορροπία ανάμεσα στο οικολογικά ευκταίο και στο κοινωνικά δίκαιο.

Τέλος, πέρα από αυτά τα θέματα που αφορούν στο Περιβάλλον και στην κοινωνική δικαιοσύνη, υπάρχει και μία γεωστρατηγική, γεωπολιτική διάσταση. Πράγματι, εκεί ο τέταρτος στόχος είναι να αντιμετωπιστούν οι σχετικές προκλήσεις με την προώθηση έργων υποδομών, που αφορούν, κυρίως, το φυσικό αέριο και τους κάθετους και οριζόντιους αγωγούς, για τους οποίους θα έχετε ενημερωθεί.

Προφανώς, κι εμείς θεωρούμε ότι προτεραιότητα της Ε.Ε. πρέπει να είναι η πλήρης εφαρμογή του τρίτου ενεργειακού πακέτου, η ανάπτυξη των υποδομών ενέργειας.  Θεωρούμε, ιδιαίτερα, κρίσιμα ζητήματα σε αυτό το πλαίσιο την ολοκλήρωση της κατασκευής του Αγωγού TAP και των άλλων Αγωγών, τον IGB και τον IGI POSΕIDON, που αφορούν, κυρίως, τους διαύλους μεταβίβασης του αερίου προς τις χώρες της Ευρώπης.

Ο τρίτος τομέας αφορά στην ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων. Προφανώς, δεν χρειάζεται να σας πω εγώ τη μεγάλη σημασία που έχει για τη χώρα αυτό το αντικείμενο αρμοδιοτήτων της Ε.Ε. και σε ό,τι αφορά στην ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων από απειλές άλλου είδους και, ιδίως, την περίοδο που διανύουμε για την αντιμετώπιση του προσφυγικού.

Οι προσπάθειες που γίνονται τώρα είναι το θέμα της ανάπτυξης στελεχών FRONTEX, όχι μόνο στα θαλάσσια, αλλά και στα βόρεια σύνορα προς αποτροπή δευτερογενών ροών εξόδου, η εγκατάσταση ενός πιο αποτελεσματικού συστήματος εισόδου και εξόδου που θα επιτρέπει, αποτελεσματικότερα, την ηλεκτρονική καταγραφή των ημερομηνιών εισόδου και εξόδου των υπηκόων τρίτων χωρών στο χώρο Σένγκεν και ένα συμπληρωματικό σύστημα ταξιδιωτικών πληροφοριών και αδειών, το οποίο προωθείται σε επίπεδο της Ε.Ε..

Είναι προφανές ότι εμείς, ως χώρα, υποστηρίζουμε διαχρονικά και πάγια μία ολοκληρωμένη και συνεκτική πολιτική διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων, όντας μία από τις θύρες της Ευρώπης στον έξω κόσμο. Θεωρούμε ότι στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, προφανώς και της υπεράσπισης των συνολικών συνόρων της Ε.Ε., αυτά τα θέματα δεν πρέπει να αποτελούν, απλώς, εθνική αρμοδιότητα, αλλά να καταστούν σταδιακά και αντικείμενο αποτελεσματικής διαχείρισης εκ μέρους της Ε.Ε.. Επομένως, σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούμε, ιδιαίτερα, θετικό την ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.

Επισημαίνουμε πάντα, σε όσες κακόπιστες κριτικές μας απευθύνονται για την αδυναμία πλήρους προστασίας των θαλάσσιων συνόρων, ότι είναι εντελώς διαφορετικά τα θαλάσσια από τα χερσαία σύνορα και ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που φεύγουν είτε κυνηγημένοι είτε αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον.Ο μοναδικός τρόπος να αντιμετωπίσεις αποτελεσματικά την είσοδο από τη θαλάσσια οδό, θα ήταν να πάρουμε την απόφαση να βουλιάζουμε τις βάρκες που έχουν μέσα γυναίκες και παιδιά.

Επίσης, έχουμε εκφράσει την υποστήριξή μας στα λεγόμενα Σύμφωνα συνεργασίας, δηλαδή, οι διμερείς Συμφωνίες που συνάπτει η Ε.Ε. με τρίτες χώρες για τη μετανάστευση. Εδώ, υπάρχει μια πρώτη έκθεση προόδου των σχετικών Συμφωνιών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εδώ, θα πρέπει να υπάρχει μια γεωγραφική ισορροπία, δηλαδή, θα πρέπει να αναπτυχθούν Σύμφωνα και με Ασιατικές χώρες προέλευσης μεταναστών, όπως το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές, λαμβανομένου υπ” όψιν του σημαντικού αριθμού ροών που έχει η χώρα μας από αυτές τις χώρες.

Άφησα τελευταία, την πιο σημαντική για εμάς παρόμοια Συμφωνία, την Συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας. Παρόλες τις δυσκολίες που έχει, από πλευράς εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, θεωρούμε ότι είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο μπορεί να γίνει κατορθωτό να συνδυαστούν αυτοί οι δύο ισοδύναμοι στόχοι. Δηλαδή να μην παραβιαστεί το Διεθνές Δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα των ανθρώπων που φεύγουν κυνηγημένοι από τον τόπο τους, αλλά, ταυτόχρονα, να υπάρξει η δυνατότητα ελέγχου των συνόρων και της αποτελεσματικής διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών. Ευχαριστώ. Αυτά είχα να σας πω ενημερωτικά.

 

 

Share.